5 Manual Valve หรือ Service Valve ในระบบปรับอากาศและสุขาภิบาล

เป็นวาล์วพื้นฐานที่ใช้กันโดยทั่วไป ซึ่งมีโครงสร้าง และจุดประสงค์การใช้งานที่แตกต่างกันออกไป สามารถแบ่งประเภทได้ดังนี้

Gate Valve เป็นวาล์วที่ใช้สำหรับการเปิด-ปิดเท่านั้น โดยลิ้นวาล์วมีลักษณะเป็นรูปลิ่ม จะเคลื่อนที่ตามแนวตั้งฉากกับทิศทางการไหล ตามการหมุนของก้านวาล์ว

แบ่งออกเป็น 2 ประเภทหลัก ได้แก่

Rising Stem : ก้านวาล์วจะเคลื่อนที่ตามตำแหน่งการเปิดวาล์ว ทำให้รู้ตำแหน่งการเปิดวาล์วชัดเจน
Non Rising Stem : ก้านวาล์วจะไม่เคลื่อนที่ตามตำแหน่งการเปิดวาล์ว

Globe Valve เป็นวาล์วที่ใช้สำหรับการควบคุมปริมาณการไหลโดยเฉพาะ ช่องทางการไหลเป็นรูปร่างคล้ายตัวอักษร S สามารถใช้ในการเปิด-ปิดได้เช่นกัน แต่มีประสิทธิภาพน้อยกว่า Gate Valve ในด้านนี้

สำหรับวาล์วขนาดเล็ก ทำด้วยทองเหลือง จะเป็นชนิด Rising Stem เท่านั้น
สำหรับวาล์วขนาดใหญ่ ทำด้วยเหล็ก จะเป็นชนิด OS&Y Rising Stem (Hand Wheel) เท่านั้น
อีกลักษณะเป็นรูปตัวอักษร Y-Type ออกแบบมาเพื่อลดการเกิด Pressure Drop ที่เกิดขึ้นจาก Globe Valve ปกติ

Ball Valve เป็นอุปกรณ์ควบคุมการไหลในระบบท่อ โดยมีลิ้นวาล์วทรงกลมที่มีช่องตรงกลางเป็นส่วนประกอบหลัก สามารถควบคุมการไหลการทำงานใช้การหมุนด้ามจับ 90 องศาเพื่อเปิด-ปิด

Ball Valve ที่ใช้ในอาคารพาณิชย์ มี 2 ลักษณะคือ

Full Port หรือ Full Bore จะมีราคาแพง เนื่องจาก Ball และ Body จะมีขนาดใหญ่เพื่อให้ช่องทางน้ำไหลมีขนาดเท่ากับรูภายในของท่อ
Reduce Port หรือ Reduce Bore จะมีราคาถูก เนื่องจาก Ball และ Body จะมีขนาดเล็กเป็นวาล์วประหยัด แต่มีข้อเสีย คือ Pressure Drop สูง

Butterfly Valve เป็นวาล์วที่ใช้สำหรับเปิด-ปิด หรือการควบคุมปริมาณการไหล ลิ้นของวาล์วมีลักษณะเป็นแผ่นจาน มีก้านวาล์วเสียบผ่านลิ้น

สามารถแบ่งประเภทตามลักษณะต่างๆ ของวาล์วได้ ดังนี้:

ลักษณะของตัววาล์ว (3 ประเภทหลัก)

Wafer Type: ไม่มีรูร้อยน็อต ทำให้ติดตั้งยาก โอกาสเยื้องศูนย์สูง ไม่สามารถถอดหน้าแปลนเพื่อซ่อมท่อได้
Wafer Type with Alignment Hole: มีรูช่วยประคอง ป้องกันการเยื้องศูนย์ แต่ไม่สามารถถอดหน้าแปลนเพื่อซ่อมท่อได้
Lug Type: มีรูร้อยน็อตครบ ทำให้ติดตั้งแม่นยำ สามารถถอดหน้าแปลนเพื่อซ่อมท่อได้ ในขณะที่วาล์วยังสามารถปิดกั้นน้ำได้อีกฝั่งหนึ่ง

Check Valve เป็นวาล์วที่ใช้ควบคุมทิศทางการไหล ให้ของไหลไหลไปในทิศทางเดียว (ป้องกันการไหลกลับ)

สามารถแบ่งประเภทได้ดังนี้:

Swing Check Valve ลิ้นวาล์วมีลักษณะเป็นแผ่นจาน มีแขนห้อยอยู่กับจุดหมุน หากของเหลวไหลย้อนกลับจะทำให้ลิ้นวาล์วปิด
Spring Load Check Valve มีสปริงช่วยกดลิ้นวาล์วให้ปิดก่อนที่จะเกิดการไหลกลับของของเหลว ป้องกันการเกิด Water Hammer

สามารถแบ่งประเภทตามจำนวนชิ้นส่วนของลิ้นวาล์วได้ดังนี้:

Swing Check Valve with Spring Load (Single Disc): สามารถใช้กับระบบน้ำเสียได้
Duo-Disc Check Valve หรือ Non-Slamming Check Valve (Duo Disc): มีลิ้น 2 ชิ้น ที่มีแกนอยู่ตรงกลาง ไม่ควรใช้กับระบบน้ำเสีย เพราะสิ่งสกปรกอาจอุดตัน ทำให้วาล์วปิดไม่สนิท
Silent Check Valve: มีลิ้นวาล์วเดียว เคลื่อนที่ในแนวแกนท่อ

Modulating Check Valve

เป็น Check Valve ที่มี Diaphragm เป็นตัวควบคุมให้ลิ้นวาล์วเปิดหรือปิด
สามารถปรับความเร็วในการเปิดของวาล์วได้ โดยการปรับ Needle Valve เพื่อเติมน้ำหรือระบายน้ำจาก Diaphragm Chamber ให้เหมาะสม
ป้องกันการเกิด Water Hammer ขณะเปิดหรือปิด Pump ได้

Booster Pump Control Valve

ทำหน้าที่เหมือน Modulating Check Valve แต่มีวงจรไฟฟ้าเข้ามาเกี่ยวข้อง
3-Way Solenoid Pilot เป็นชิ้นส่วนสำคัญในการเปิด-ปิดวาล์ว
ต่อ Interlock เข้ากับมอเตอร์ของ Pump ทำให้วาล์วปิดสนิทก่อน Pump หยุดทำงาน จึงไม่มีการไหลกลับของน้ำ ป้องกันการเกิด Water Hammer

⚙️วาล์วทั้ง 5 ประเภทเป็นอุปกรณ์สำคัญที่ขาดไม่ได้สำหรับงานระบบประกอบอาคาร ซึ่งวาล์วมีหลายประเภทให้เลือกใช้ ขึ้นอยุ่กับลักษณะ และวัตถุประสงค์ในการใช้งาน

“บริษัท แมสเทค ลิ้งค์ จำกัด(มหาชน) จัดจำหน่ายวาล์วและอุปกรณ์ประกอบท่อ ภายใต้แบรนด์ Fivalco แต่เพียงผู้เดียวในประเทศไทย หากต้องการข้อมูลเพิ่มเติม

ความรู้อื่นๆ